Zeytinyağı ile alakalı bir çok bilgiye rastlamak mümkündür.Bunlardan bazılarına bazı yönleriyle ele almak istiyorum.Soru şu ki bir yağın zeytinyağı olup olmadığını nasıl anlarız?Veya bir yağ hileli olabilir mi,firmaların  bu konu ile alakalı denetimleri ve yağda tağşiş yapanların aldığı cezalar nelerdir gibi sorulara cevap aramak...


Öncelikle bir yağın hakiki ve hilesiz bir yağ olduğu nasıl olur sorusuna verilen cevaplarda yine net ortamında bazı testler verilmiştir bunlardan bir kaçını irdeleyelim.

1-Koku Testi

''Zeytin yağını kokladığınız zaman baskın bir şekilde zeytin kokusu alırsanız bu gerçek olduğunun bir kanıtıdır. Bu koku meyvemsi, tatlı ve doğal bir kokudur.''

Burada zeytin yağını kokladığınızda baskın zeytin kokusu alırsanız gerçek olduğunun bir kanıtı olduğu ifade edilmiş ancak bu bilgi kesinlikle yanlıştır. çünkü insaf ve merhametten uzak olan firmalar yağın içerisine kattıkları zeytinyağı esansı ile herhangi bir yağı buram buram zeytinyağı şeklinde kokmasını sağlayabiliyor.Dolayısıyla baskın zeytin kokusu aldığınız her yağ zeytinyağı olmayabilir.

2-Tat testi

Aslında bir zeytinyağının sahte olup olmadığını anlamak için tadına bakmanız da yeterlidir. Bir çay kaşığı kadar zeytinyağını yuttuğunuzda genzinizde yanma hissediyorsanız gerçektir.

Bu bilgi kesinlikle yanlıştır,tadına baktığınız yağı yuttuğunuz da genizde yanma hissediyorsanız tadına baktığınız yağ eğer yeni sıkılmış yağ ise problem yoktur bu durum yağın bir süre bekletilmesi durumunda  kendiliğinden ortadan kalkar.Ancak dinlenmiş yağı yuttuğunuz da genizde yanma hissediyorsanız yağınızın asitlik derecesi yüksek demektir. Kaliteli bir yağ genizde yanma hissi vermemelidir.

3-Donma Testi

Gerçek bir zeytinyağı, 0 ila -6 derece arasında donar. Bu nedenle bir bardak zeytinyağını dondurucunuza koyup 1 saat bekleyin. Ardından zeytinyağını çıkardığınızda tamamen donmuş ise gerçek olduğundan emin olabilirsiniz. Ancak bir kısmı donmuş ve bir kısmı sıvı haldeyse bu içerisine katılan maddelerden kaynaklanır ki bu da sahte olduğu anlamına gelir.

Zeytin yağını veya hangi yağ olursa olsun dondurucuya koyduğunuzda zaten donacaktır,Buzdolabının alt kısmına koyduğunuz zaman donuyor ise kalitelidir cümlesi bile yanlıştır.Evet hakiki zeytinyağı donuyor ise zeytinyağının kaliteli olduğunu söyleyebiliriz belki ama bir zeytinyağı var ama donmuyor bu sahtedir diyemeyiz.iyi derecede dinlenmiş bir zeytinyağı donmayabilir. bu yağın donmaması onun sahte olduğunu göstermediği gibi sırf zeytin yağına benzesin diye bir çok sahte yağ soğukta donduğu için hakiki zeytinyağıdır anlamı çıkmaz.Donma testi denilen testlerle zeytinyağının kalitesi ile alakalı bilgiye ulaşmak yanıltabilir.Sonuç olarak çok kaliteli  bir zeytinyağının  donmadığı durumlarda tamamen sahte bir yağ donuyor olabilir.

Piyasada ne yazık ki satılan yağların büyük bir kısmı donduğu, çok güzel zeytinyağı koktuğu,renk olarak zeytinyağı rengine benzediği halde içinde üzülerek söylüyorum ki bir gram bile zeytinyağı yoktur.Genellikle bu yağların içeriği pamuk yağı,gıda boyası ve zeytinyağı esansıdır.

Sonuç olarak zeytinyağı kültürünün içinde olan zeytin yağından anlayan insanlar zeytinyağının sahte olup olmadığını anlayabilir.Zeytinyağı maliyeti bilinirse yağın satış fiyatı da kaliteli bir yağ ile alakalı fikir verebilir.Genelde Gemlik Zeytini 3,5 kg ile 5 kg arası zeytinden 1 kg yağ verir.Yağlık zeytini fiyatı,sıkım ve ambalaj maliyeti hesaplanarak en düşük yağ maliyetinin altında satılan yağlar hakkında bir fikir sahibi olunabilir.Ancak kesin bilgi yağ analizi ile ortaya çıkmaktadır.

Sahte yağ yapan firmalar sahte yağ satan firmaların aldığı cezalar nedir sorusunun cevabı ile konuyu aydınlatalım.Evet ülkemizde malesef insan sağlığı ile oynayan insan sağlığını hiçe sayan firmalara sadece para cezası uygulanmaktadır.Hemde adaletsiz bir para cezası Öyle ki tırlar dolusu sahte yağ satanlara verilen para cezası ile hayatında ilk kez zeytinyağı satan,yağın sahte olup olmadığını bile bilmeyen çok küçük çaptaki firmalara yazılan para cezası aynıdır.yılda bilerek veya bilmeyerek 100 kg sahte yağ satan birine yazılan ceza bu suçu işleyen bir kişiye çok geldiği gibi tırlar dolusu sahte yağ satan firmaya yazılan cezada traji komiktir.İnsan sağlığı ile oynamanın cezası sadece para cezası olmamalı bunu hapis cezası ve ticaretten men etme cezaları ile caydırıcı hale getirilmelidir.illede bir ceza yazılacaksa firmanın yıllık cirosu göz önünde bulundurulmalıdır.Yoksa bakanlığın sitesinde yazılan kınama cezaları ile bunun önüne geçilemeyecek,birileri haksız kazançla servetlerine servet katarken birileri zeytinyağı yediğini zannederek sahte yağ yemeye devam edecektir.

                                                                                                                                                                   Gıda Mühendisi Muhittin YILMAZ